PortalGuarani.com
Inicio Nosotros Indice de Artes Visuales Indice de Literatura, Música y Ciencias TV Online Paraguay
Idioma:
Seguinos:
Colores de fondo:
LEONARDO GONZÁLEZ


  ANGAROKY, 2010 - Obra de LEONARDO GONZÁLEZ


ANGAROKY, 2010 - Obra de LEONARDO GONZÁLEZ

ANGAROKY, 2010

Obra de LEONARDO GONZÁLEZ

 

 

 

Mba´épa he´ise ko tekove? Péva ndaikatúi jaikuaa.

 

Tekove porandu ndaikuaa mo´ãi rupi, noĩri ñe´ẽ ojepokuaáva hese.

 

Tekove niko tekove, ha upépe opa.

 

Sapy´a jaikuaaseterei mba´épa he´ise ko tekove, ha ñande resarái jaikoporã ramo jepe.

 

Ja´éne mba´épa ko tekoveha niko mba´eve.

 

Maramove ndajaikuaáita ko tekove, ha´e marave´ỹ jepe.

 

Tekove ko marave´ỹ voi, ha javy´áne ipýpe.

 

Jahayhúramo ñande rekove, péva katu arandu.

 

Ñandénte ikatu ja´e mba´épa ko tekove.

 

Ñande hína ko tekove he´iséva.

 

Tekove marave´ỹ ha ñande niko peteĩ.

 

Yvypóra oiko ikatu haguã ohayhu.

 

Yvypóra ñe´ãme oĩ vy´a pave, ha rory meme iñandu.

 

Yvypóra ipyapy mante va´erã oĩramo mba´asy.

 

Mayma oipota mba´eporã.

 

Jajapóramo mba´evai, ndaikatu mo´ãi ja vy´a.

 

Tembiapo vai noĩri tekovetépe.

 

Ikatúramo, aníke rejapo vai nde rapicháre.

 

Mayma omyatyrõ tyrõ arã hekove.

 

Tayhu niko opavave. Ñañandúramo jaikuaáta!

 

Ñandejára hína tupãrandu, tupãka ha tupãĩ.

 

Jaikuaapáramo, péva hína tupãrandu. Jarekóramo pokatu maymáre, péva hína tupãka. Ha ñaiméramo opárupi, péva hína tupãĩ.

 

Ñandejára ñeĩnte ñañeha´ã arã.

 

Ñaña rasa hína ñañembohorýrõ ambue jeroviáre.

 

Mayma niko Ñandejára, tekotevẽ ohechakuaánte upéva.

 

Yvypóra ánga okakuaapáma, Tupãicha.

 

Ñandejára ombo´y yvypóra, ha tekotevẽ yvypóra “oñembo´y” Ñandejára ndive.

 

Tekove niko marave´ỹ, ñepỹru guive, opaha peve.

 

Mávapa oikuaapáta ko tekove? Avave.

 

Mbovymínte ohechakuaa ko tekove. Oñandúva, oikuaa voi. Opyta ramo jepe ñe´ẽ´ỹre!

 

Mayma oreko hembiapo ojapo haguã ko yvy ápe ári. Tekotevẽ jahecha kuaa upéva, jajapoporã haguã.

 

Pota ningo hatã ñanemongu´éva.

 

Pota ndopa mo´ãi.

 

Sãso katu jarekóva jajapo haguã tembiapo porãnte.

 

Ñandejára rembipota ko mba´eporã voi.

 

Amo hapópe, ñande niko Ñandejára, ha ñane rembipota ojehúmante va´erã.

 

Tekove ñembojarúpe oĩ peteĩ léinte: ha´e ohayhuvéva ombotypáma.

 

Hekoarandúnte yvypóra añete.

 

Arandu he´ise jahechakuaa ñande py´a, jajeporeka haguã Ñandejara ñe´ẽ oĩva upépe.

 

Tove to ñe´ẽ hikuái oñe´ẽva, ñande ñahendu py´apytápe.

 

Tekotevẽ jaikuaa porã yvy mba´e repy ha yvága mba´e repy.

 

Yvypóra aranduhára ikatu oiko chugui marangatuhára.

 

Ñane ñe´ãnte ohechakuaa mba´epa mba´e, ha mávapa máva.

 

Marangatuhára ojaposeterei mba´e porãnte, ha ikatu oipuru Ñandejára pokatu.

 

Py´apy ngo pe hasy jajapóva ñandejehe, tavyhápe, térã kuaa´ỹhápe.

 

Mbaasy niko tete oñandúmante va´erã sapy´a.

 

Yvypóra marangatuhára ikatu oiko chugui tupãranduhára, ñaimo´ã Ñandejára orekóva yvypóra rete ha oĩ ñande apytépe.

 

Tupãranduhára oiko meme javy´ỹme ha opavave ta´anga oreko ypoguýpe.

 

Tupãranduhára ikatu he´i “Che ha´e Tupã” ha he´íta añetehápe.

 

Aranduhára ojepokuaa ipupýgui, marangatuhára iñe´ẽgui, ha tupãranduhára hembiapógui.

 

Opavave oĩva, oĩ hína ára ha arapýpe, iñasãi upépe ijehe: “tekoveĩ” hína pe temisãi.

 

Tekoveĩ he´ise ánga ha tete ojoajúva.

 

Tesa´i´ỹ meve oreko angapy ha hekoĩ.

 

Tesa´i´ỹ he´ise pe mba´e imichĩetéva ndaikatúiva ñamboja´o.

 

Angapy he´ise ñande ánga py.

 

Ñañeha´ã jareko haguã mba´e potĩnte ñande rekovépe.

 

Mba´eta potĩ rerekua, hesajajái.

 

Apytu´ũ ombo´y pupyeta.

 

Pupy niko he´ise pe pu oĩva ñande py´ápe.

 

Py´ajoja he´ise tesarekógui, ñamaña hatã ñane apytu´ũme.

 

Pupy niko ku´e imichĩvéva.

 

Ta´anga ko pupýnte.

 

Pupyeta ijatýva hína angapýpe.

 

Arapyte voi angapýnte.

 

Arapyte he´ise ára py hetéva. Opa mba´e oĩva ko yvy ápe ári ha yvaga ári avei hína arapyte.

 

Pupyjoja ojoaju porã ta´anga ndive.

 

Arapyte, Ñandejára ha ñande: peteĩ marave´ỹ rory.

 

Añete ñe´ẽ´ỹ, pévante aikuaami!

 

Py´ajojápe ndaipóri pytu´u.

 

Epy´ajoja meméke!

 

Ñande ñañangarekoháicha ñane membýre, Ñandejára oñangareko ñande rehe.

 

Che arandu sa´i kakami, Iñarandu katu apyra´ỹ memete!

 

Mborayhúpe ndaipóri mba´epochy.

 

Ñandejára ijavy´ỹ memete, ñande ke ñañeha´ã avei.

 

Marave´ỹ oñemi aranduhára pukavy mbytépe.

 

Ani reporandu, epy´ajojavénte. Hákatu, rehayhúvo añete, porandu niko opapotaitéma hína.

 

Ñaĩrõ jepi sapy´a Ñandejára ndive, péva py´ajoja. Jajoajupa ramo hendive katu tesakã.

 

Ñandejára ome´ẽ ñande sãso ikatu haguã ña mombo upéva, ha ña ñeha´ã jajapo hembipotánte.

 

Remboty arã nde resa py´ajojáre rehechaséramo Ñandejára Retã.

 

Oĩ heta mbaasy, ha peteĩnte oĩ pohã: mborayhu.

 

Yvypóra mba´e rehegua opapotaitéma, hákatu vy´a pave ndopamo´ãi.

 

Výro oñomi imbaasy, arandu oñomi ivy´a.

 

Ndajerovia mo´ãi marangatuhárape, iñe´ẽ oñepỹru oñembotypa peve ñande rekovépe.

 

Cháke vyrésa!

 

Aipota opavave iporãva, ipy´apu´ãva ha osãiva; hákatu pe ivaíva, ipy´añenóva ha oñyñýiva ahejánga´u.

 

Avave ko arapytépe, maramove, araka´eve, ndaikatúi ombogue hapicha japo porãva.

 

Jaiko arã kyhyje´ỹre jaguataséramo ánga rapére.

 

Tembi´u iporãvéva ningo ñe´ã potĩ.

 

Takate´ỹ pota iku´e sarambipa.

 

Mba´épa hína ko arapytépe ipokatuvéva? Poriahuvereko.

 

Poriahuvereko niko mborayhu karaku.

 

Hekove potĩva, hekove ndojeka mo´ãi.

 

Oikuaáva Ñandejárape, ha´e Ñandejára.

 

Tesakãhára ningo hesape tereirasa, ha´e ndo guata mo´ãi ánga rape, ha´e ovevénte hi´ári.

 

Añete niko tee, tenyhẽ, javy´ỹ.

 

Ndajaikuaáiramo mba´érepa ñane mba´easy, péva mbaasy añete!

 

Ikatúramo, epuka, ani ne rasẽti.

 

Reñandu joáramo vy´a pave, nereikotevẽ mo´ãvéima re heka Ñandejára Retã.

 

Aranduhára rembiapo ningo py´areka ha py´ajoja.

 

Ani rejapo rei, rejapo porãvéna.

 

Ñande joheipyréva ramo jaguata poravẽta.

 

Ipupy meve aranduhára oñeha´ã ojapo porã.

 

Ytýre mberu ojerokyrõ guáicha, apytu´ũ sarambi heta ohasa vai.

 

Tesakãhára ombo´e mante avei kirirĩhápe, iñe´ã guive.

 

Mba´ére piko ejeroviáta Ñandejárare ikatúrõ ejerovia nde jehe? Ha mba´ére piko ejeroviáta nde jehe ikatúrõ ejerovia Ñandejárare? Ejeroviánte katu.

 

Pupy, ñe´ẽ ha japo niko peteĩ.

 

Nde, che ha araka´eve ngo peteĩ.

 

Araka´eve he´ise ára ndopáiva.

 

Emopotĩ nde resa ikatu haguã re maña temipotĩnte.

 

Japu ko mano vaicha ánga rapére.

 

Nde hína pe Yvága rokẽ. Ejepe´áta piko?

 

Ñandejára omaña hatã ñane ñe´ãme, yvypóra resa opyta okápente.

 

Ñane mbytépe oĩ mbo´ehára ha temimbo´e.

 

Ejekuaa nde jupe, emaña ne ñe´ãme, eike Ñandejára Retãme.

 

Temimbo´e añetegua oikuaa porã Ñandejáranteha pe mbo´ehára añetegua.

 

Naiporãi ñamo mba´e guasu yvypóra.

 

Evy´a ha embovy´a opa avave.

 

Che ningo ndaikuaái mba´evete, hákatu aikéra´e Hekovetépe.

 

Oiméramo ndoikuaáiva, che aikuaa arã; oiméramo ipochýva, che aiporiahuvereko arã; oiméramo opytáva, che ahave arã.

 

Oinupãva nai mbaretéi, oñeha´ãva py´aguapýgui imbarete.

 

Ko´ãnga meme.

 

Ani nde jurujái ñe´ẽrente: emañave yvypóra oĩva hapykuépe.

 

Ejapo porã katu, ani ejere jere rei.

 

Hasy ña mo potĩmba ñande pupy, hákatu ikatu ña mo potĩve ñane ñe´ẽ.

 

Angapy ko peteĩnte, henyhẽmba, mboja´o´ỹ, meme osyry, meme osãi, meme omimbi.

 

Aranduhára noñe´ẽséi, upévare mayma ohenduseterei chupe. Výro katu oñe´ẽseterei, upévare avave nohenduséi chupe.

 

Peteĩha ña myatyrõse ko yvy. Mokõiha ña ñe myatyrõse ñande jupe. Ha upéi katu ja hecha opa mba´e oĩva niko oĩ javy´ỹme.

 

Cháke! Re hecháramo Yvága ojepe´a pe´a ne akã ári, yvy nde py guýpe oñembo ja´óne hína!

 

Mávapa mbo´ehára? Pe mba´evégui ndo kyhyjéiva.

 

Mborayhu ombojoajupa mayma.

 

Mborayhu ko marave´ỹete.

 

Nde kakuaa´ive reimo´ã vagui.

 

Ñandejára ha aña réra ojojogua: “Ché” hína.

 

Ndaikatúi amyengovia mayma: ahayhúmante chupekuéra.

 

Ndaipóri jerovia tee térã jerovia tee´ỹ, jerovia ñande py´a porãva térã jerovia ñande py´a vaíva mante oĩ.

 

Ja poi arã pe “che” ikatu haguã jaikuaa pe “che”.

 

Mbovy tembi´u oĩva? Mbohapy: tete, apytu´ũ ha angapy rehegua. Tembi´u, angirũ ha ánga rape.

 

Sa´ive mba´e reipotárõ avavégui, ipotĩve nde rekove hendive.

 

Pota joheipyre oñangarekóta nde rehe.

 

Entéro mbo´ehára oĩva niko mokõi ñe´ẽnte he´i: “Ejapo porã”.

 

Pe ne potĩ ke, pe ne arandu ke. Máva piko ho´úta tembi´u haguinóva? Ejapónte ne angapy he´íva: ha´e ndo javy mo´ãi.

 

Ejapo porã. Ejapo meme, pya´e, joa, jepe. Nde kéra avei ejapo arã upéva. Ha upéi ejapomive. Ha nderei kuaái ramo mba´e pa hína ejapóta, eñeha´ãve arandúre reikuaa haguã.

 

Pe ñemi ijyvatevéva ndaha´éi vaicha ñemi: tayhu.

 

Mbo´ehára ko mitã vaicha iñe´ã, hákatu iñarandu yguasúicha hypy.

 

Reikuaa porã rasa raẽ ikatu haguã rembo´e.

 

Ehechakuaa ha eñangareko nde rapicháre.

 

Tayhu oipota tayhúnte.

 

Heta arandu oĩ ne ñe´ãme, eipurúnte reikotevẽramo.

 

Peteĩ tembipotánte iteetéva: vy´a pave. Eñeha´ãrõ ambuépe remomboreíta nde rekove.

 

Nde ningo pe mba´e reipotáva voi!

 

Vy´a pavégui oka, ndaipóri mba´eve.

 

Temimbo´e arandu omyatyrõ ijavy, ja hechaukáramo chupe. Temimbo´e aranduve katu, ohechakuaa ijehe, ha upéi omyatyrõ. Temimbo´e aranduvete katu pya´eterei omyatyrõ memete ijavy, ñaimo´ã ijavy´ỹha.

 

Mba´e jaikotevẽ´ỹva, opareímante va´erã.

 

Jahecha kuaáramo mbaasy, ñane sãso arã chugui.

 

Jahecha kuaáramo ñande rekove, jaikóta javy´ỹme.

 

Heta porandu oĩ ko yvy ápe ári, ha kóichante ja´e arã chupe: “Ehayhuve”.

 

Yvypóra oikuaa mbeguekatu katu, tesakãhára oikuaa sapy´aitépe.

 

Aranduhára ndaipokarẽi térã ndaijapovaíri; ha´e oipota tayhúnte.

 

Opavave taivy´a pave, ani mayma imbaasy.

 

Reikuaáramo mba´épa hína tayhu, entéro mba´e ojehúta hendápe.

 

Jerovia´ỹ ningo mano hína ánga rapépe.

 

Ani remo mba´e guasu yvypóra, Ñandejárante emo mba´e guasu arã.

 

Arapyte niko peteĩ mba´énte: ku´e. Ku´e ko peteĩ mba´énte: angapy. Ha angapy niko nde.

 

Reporo myengoviase? Ehayhuve chupe.

 

Mba´e porã hi´aravéta.

 

Ñandejára ngo hína pe oĩva ñande ryepýpe ojaposeterei mba´e porã.

 

Vy´a pave sapy´a ñorãirõicha. Epytu´u añeteguýpe ha eikutu tayhu raimbére!

 

Tesakãhára ndorekói mbaasy ipy´ápe.

 

Kóicha piko ivevúi Ñandejára rembiapo!

 

Tesakãhára niko ñakyrãicha, opoíma he´ongue upérupi oveve haguã angapýpe.

 

Mbo´ehára añete, itupãka hína Ñandejáraicha. Ko´ýte, ha´e hína Tupã oĩva yvypóra retépe.

 

Reimo´ãrõ nde jehe to´o pehenguenteha, heta rembyasýta. Epáy na!

 

Nde niko Ñandejára, rejapopáva ko arapyte, poriahuvereko tupãrandu rerekua.

 

Ja hayhumína ko´ápe ha ko´ãngaite.

 

Emyatyrõ, emyengovia ha ejapo porãve!

 

Ñande potĩetéramo, ñande roryete.

 

Poriahuvereko ha tory: aranduhára maña.

 

Ani rejapo vai avavére.

 

Ehayhu pe rejapóva.

 

Marangatuhára jerovia ndojekamo´ãi, ndopamo´ãi.

 

Ha´e ohayhuetéva ndoikotevẽi mba´eve.

 

Ñandejára nome´éi jepi pe jaipotáva, hákatu pe ñaikotevẽva, ome´ẽ meme.

 

Arapy hína mbo´ehára resa, ára ijapysa, ha Ñandejára iñe´ã.

 

Eipytyvõ Ñandejárape ha mayma nepytyvõta ndéve, emo mba´e guasu Ñandejára ha mayma nemo mba´e gasúta ndéve.

 

Ejerovia Ñandejárare apyra´ỹme, ha upéi ejerovia nde rapicháre.

 

Ha´e ombotýrõ vy´a pave, ojapopáma hembiapo ko yvy ápe ári.

 

Ha´e oikuaárõ mba´épa ko tekove, noikotevẽi oikuaaave mba´eve.

 

Cháke Ñandejára ome´éta hína ndéve ne rembijerure. Ejerure porã ke!

 

Marangatuhára niko oñemongeta meme Ñandejárare.

 

Añete osyry mbeguekatu katu, eíra syrýicha, poriahuvereko ñe´ãme.

 

Oikuaáva, ojerovia. Ha pe ojeroviáva, péva oikuaa.

 

Guerovia hína itajúicha, takate´ỹ ña añua hese. Guerovia´ỹ katu itaendýicha, ojekaparei mante arã.

 

Oguereko meméva iñapytu´ũme mba´e porã, nopẽmo´ãi hese mba´evai.

 

Výrore ko yvy niko teju tuicháicha oisu´uséva ijajúra, aranduhárare katu ko yvy mbarakaja michĩcha ikunu´use hendive.

 

Tesakãhárape, entéro mba´e ko yvy ápe ári oĩ hendapete.

 

Yvypóra oreko ipýpe opa mba´e oikotevẽva.

 

Apytu´ũ sarambi ára pytumbýicha, orekóva heta arai hũ. Apytu´ũ ipy´ajojáva katu ára resapéicha, yvytu piro´y ha hyãkuã poty oipejúva.

 

Marangatuhára ningo oĩ meme vy´a pavépe.

 

Kóicha reikuaáta mbo´ehára: pe oñe´éva ojehu.

 

Peteĩha ja jerure, ja jerure, ja jerure. Mokõiha ña me´ẽ, ña me´ẽ, ña me´ẽ. Haupéi katu ñaĩ apyra´ỹme.

 

Heta pu´aka oĩ ne ñe´ãme.

 

Yvypóra hape potĩva na ñahundi mo´ãi.

 

Ñandejára: aranduhára añete.

 

Ndaipóri ñemiháme Ñandejára ndive.

 

Výro omba´apo arã. Temimbo´e ojerure arã. Ha mbo´ehára katu ndojapói mba´eve ha Ñandejára ome´ẽmba chupe oikotevẽva.

 

Reikuaáramo mba´épa hína iporãva, rejapo va´erã ko´ãngaite.

 

“Vy´a pave” hína mbo´ehára réra.

 

Ita ngo hatã´ive temimbo´e ñeha´ãgui.

 

Tory araka´eve, vy´a pave meme, opa´ỹ tayhu. Péva hína nde!

 

Ejapo porã opavavépe, ha opavave ojapo porãne nde rehe.

 

Tesa potĩnte ikatu ohecha mba´e potĩ.

 

Eñeha´ãvemína tayhúre.

 

Heta ña ñani arã tapére ikatu haguã ja guata hese.

 

Yvypóra yvyra´i kuéraicha oikotevẽ mba´e porã y okakuaa haguã.

 

Aníke re ñe´ẽ rei, térã, re ñe´ẽ vai.

 

Aranduhára ko kirirĩhápe oipyte Ñandejára eíra.

 

Výro oreko ipy´ápe: “Oĩpa ko´ápe che mba´erã?”. Aranduhára katu opupy: “Ikatu piko aipytyvõ ko´ápe?”.

 

Ejapóke mba´e porã ndaiporivéi peve tembiapo ja japo arã.

 

Výro ijehénte ohechakuaa. Aranduhára katu omaña arapyte ha ojejuhu ijupe opavavéguio.

 

Yvypóra mba´e (pupy, andu ha umíva) niko ikarape tereive marangatuhára angapýgui.

 

Tayhu ohechakuaa paite, omyengovia paite, ojapoporãve.

 

Che irũ: Nde niko Ñandejára!

 

Tayhu ngo hatãve manógui.

 

Tayhu ndopamo´ãi.

 

Emyakỹmbaite rorýre!

 

Guerovia hína pe oguerúva vy´a.

 

Nde rekove okakuaa nendive.

 

Ja japovaíramo, isã ñande ajúra. Ja japoporãramo, ja jeráta mayma.

 

Mayma mbo´ehára pyporépe oĩ Ñandejára pokatu.

 

Výro ngo tepoti vosánte!

 

Ehejápy che remimbo´e ko mbaasy rei!

 

Vy´a pave ngo peteĩ ñeha´ã ne mbaretéva ja japo haguã mba´e porãnte.

 

Mbo´ehára kuéra maramove ndoiporúi ko ñe´ẽ: “Ndaikatúi”.

 

Heta mba´e reipota. Sa´i mba´e re me´ẽ.

 

Rerekórõ entéro, nde reipotavéi mba´eve. Nde reipotavéi ramo mba´eve, re reko mante arã entéro.

 

Eñemoirũ mba´e porã ndive.

 

Ñandejára oiporu ryru ijavýva, ojapo haguã hembiapo ijavy´ỹva.

 

Yvyra´i ovevýiva ysyrýpe, péva hina ñande rete. Tyky´i oĩva yguasu rendýpe.

 

Reguatáramo, eguata py´aguapýpe; reguapýramo, eguapy py´aguapýpe.

 

Ani repena pupy kuérare, emaña porãnte.

 

Ko arapyte ngo temioĩnte.

 

Tekove potĩ, tembiapo porã, tory joa.

 

Jagua mbarete oisu´úne opavavépe, hákatu ohendúta ijárape. Upéicha avei ña nde py´ajojave ikatu haguã ña hendu Ñandejárape.

 

Apytu´ũ sarambi, táva okáiva; apytu´ũ pyta, ysapy satĩ.

 

Tekove hasy´ỹ, tekove yvate.

 

Yvypóra porã, heta hembiapo porã.

 

Mayma oikuaa porã ha vai, hákatu mbovymínte imbarete oñeha´ãva ojapo haguã tembiapo porã.

 

Ani re mo mba´e guasu rei mbo´ehárape, ejapónte ha´e ojapoháicha.

 

Výro ngo peteĩ pehengue tako omombóva, ho´a haguã yvykuápe.

 

Mba´épa pe iporãvéva ánga rapépe? Tembiapo.

 

Pokatu hína ánga pire. Tayhu katu ánga karaku.

 

Sapy´a jagua oisu´u ijárape. Einupã porã ke ha eity yvýre aña, ani re pena hese.

 

Aranduhára hakate´ỹva arandúre niko mondaha.

 

Nde reikuaáiramo kirirĩ repy, ani reipe´a nde juru.

 

Ndaipóri ramo tayhu, ndaipori mo´ãi pokatu.

 

Reñe mombóramo ánga yguasúpe, re kañýta Ñandejára mbytépe.

 

Mbo´ehára ndoikotevéi omokõ, ha´e niko ika´úma Tupãre.

 

Aikuaavévo, aikuaa´ive. Aikuaa´ivévo, aikuaave.

 

Ñe´ẽ heta ha pohýi ndorekói pe añete, oiméne oĩ ñe´ẽ sa´i ha michĩ ndive.

 

Moõpa reiméta pe opaha ára entéro mba´e oñehundi vove?

 

Ñandejára tenondépe, opavave hapykuéri.

 

Mayma léi oreko iñambueha, hákatu tayhu léi ndorekói.

 

Mitãmi ndoikũmbýiramo che ñe´ẽ, ña mombónte che ñe´ẽ tatápe.

 

Mba´e vai tesarái, mba´e porã víro.

 

Ja japo arã tembiapo porã tayhúre, ñañeha´ã torýre, ha ña me´ẽmba Ñandejáragui hi´a.

 

Iñangaipáva ohasa hasýmante va´erã. Hekove ky´a oñemopotĩ hína.

 

Eguapýnte upépe ha re hecha ne rembipota ipotyjera Ñandejára guýpe.

 

Mbo´ehára oipota Tupã reheguánte.

 

Ndaipóri yvypóra oipe´a va´erã temimbo´e py´aguapy. Aña kuéra avei ndaipu´akái ipy´ajojáre. Ko´ýte, py´ajojápe oime hape, oime ipokatu, oime hi´a.

 

Ñande rorykuaáramo, henyhẽta ñande rekove.

 

Omba´apóva yvýre, ikane´õ arã. Omba´apóva Tupãre, ipy´aguapy arã.

 

Výro oikuaaseterei, aranduhára opukavy kirirĩháme.

 

Nde re rekóiramo arandu pokatu, eñemo mba´e michĩnte arã.

 

Mayma mbo´ehára oñesũ Tupãme, výro katu oñepỹru oheka yvýre!

 

Mbovymi ohechase Ñandejára rova, mayma oipota iñakãranguénte.

 

Moõpa oĩ pe ohayhuvéva, pe hekove potĩvéva, pe hembiapo porãvéva? Nde hína upéva che irũ!

 

Tayhu ko apyra´ỹ, araka´eve, tupãka.

 

Mba´ére piko výro ojavy meméva? Oikose pya´éanga rupi. Mba´ére piko aranduhára ojapo porã meméva? Oha´arõ kuaa rupi.

 

Re hechasérõ Tupã Retã re mbo´y va´erã pupy porãme.

 

Ñe´ã henyhẽva Tupãgui, hendivéma oĩ.

 

Tupãrandu he´ise jaikuaapa opa mba´e.

 

Evy´a ko´ãngaite.

 

Añete hatã, py´aguapy meme, rory saraki, py´ambarete, ñeha´ã guasu, pupy mimbi, arandu tenyhẽ, ae guapy, poriahuvereko heta ha rayhu kuaa. Erekóramo ko´ãva reimémante arã Tupã ndive.

 

Ja hayhúramo ñande rekove, péva hína arandu. Ha upéi ikatu eñembuesarái nde rekove ha ne arandúgui, eñehundi haguã Tupã rayhúre.

 

Mokõi ñe´ẽnte ngo oĩ upépe: Ejapo porã. “Ha mba´ére piko ajapoporãta”. Ejapoporãnte ha reikuaáta mba´ére.

 

Nde niko Tupã. Hákatu naiporãi emombe´u avavépe.

 

Reñe´éramo térã rekirirĩramo nde py´ajojaha, re ñe´ẽta mbo´eháraicha.

 

Ndaipotái remimbo´e kuéra, aipota mbo´ehára kuéra!

 

Temimbo´e oñeha´ã arã, mbo´ehára oha´arõntema arã.

 

Nderejapo vaíri ramo avave rehe, avave ndojapovai mo´ãi nde rehe.

 

Mbo´ehára ngo meme oñandu oikuaapaha, okirirĩ mínte.

 

Jaikuaáta mba´épa he´ise tayhu ja hayhúramo.

 

Ñandejárante ijavy´ỹva.

 

Reñeha´ã hatãrõ ánga rapére ikatúne re javy´imi, hákatu Ñandejára oñangarekóta péva ani opẽvaiete nde rapicháre.

 

Ko´ẽ porã térã ko´ẽ vai ramo, Tupã ko´ẽ.

 

Arandu ñane monguera paite.

 

Tete okañývo, angapy tuichaite, ha toryasyete!

 

Oĩramo nde rekovépe peteĩ yvy ku´i, opavave ikatu he´i iky´a rasa.

 

Reipota kuaáramo, rejerure porãramo ha rehuvaitĩramo hendápe, Ñandejára ome´ẽta ndéve opa mba´e.

 

Ko tekovépe niko peteĩ mba´énte ñaikotevẽ: ñande ánga potĩ.

 

Ánga rapehára apytu´ũ niko yvytúicha ivevýi.

 

Ko arapyte ko yvytimbo mbo´ehára pyguýpe. Ha´e ko entéro mba´e rerekua.

 

Ko tape ndaipukúi: ohayhuvéva, oguatapáma.

 

Ikatu piko mboriahu oiko chugui mburuvicha? Ikatu. Tory guive ikatu.

 

Re japóramo tambiapo porã, Tupã oñangarekóta ne ãngare.

 

Ñandejára ome´ẽmba chéve entéro aipotáva.

 

Nde reikuaái ramo mba´épa hína re japóta, anínte rejapo mba´eve.

 

Tekotevẽ ja japoporãve Ñandejáragui ko yvýpe.

 

Eñesãi arã ko arapytépe tesapéicha isarambíva.

 

Ani reiporu Ñandejára pokatu vyrésare.

 

Peteĩ tesa mante oĩ ko arapytépe: Tupãgui.

 

Emopotĩ ne ñe´ã, ehesape ne apytu´ũ, ejohéi nde juru, ha reipe´a ne resajajái.

 

Ndaikatúi jaikuaapa pe marave´ỹ. Mbo´ehára kuéra avei ndoikuaapáiraka´e, ha´ekuéra ovy´ánte ha okakuaapa ipýpe. Tupãnte ikatu oikuaapa Tupãme.

 

Hyãkuãve yvotýgui, hẽ´ẽve eiretégui, heve águi, hepyve itajúgui, hesapeve kuarahýgui, omimbive ysatĩgui, kóicha che mbo´ehára ñe´ẽ, kóicha che mbo´ehára aranduete!

 

Re ñemo mba´e michĩ hetáramo, opereréta ne ñe´ã arandúgui.

 

Mbo´ehára ngo ñande ru. Temimbo´e ngo ñane memby.

 

Pe iñangaipáva ha kure oikose tujúpe.

 

Ndaikatúi ña ñe´ẽ tesakãhára térã Tupãgui.

 

Ñandejára añete javy´ỹ.

 

Rejavýramo, ekirirĩnte ha remyengovia. Oĩramo ijapureíva nde rehe, epukavýnte ha ani rejapo mba´eve.

 

Emoĩmbáramo ne apytu´ũ ha ne ñe´ã Ipyguýpe, Ha´e oñangareko porãta nde rekove.

 

Nde reñangarekoháicha ne memby kuérare, Ha´e oñangarekóta nde rehe.

 

Mba´ére piko reipota pe sãso eñembyasy haguãnte? Emombo sãso ha rejapo Hembipota ikatu haguã reike vy´a pavépe.

 

Mbo´ehára ngo ndojapói mba´eve, ha enterove oreko ipyguýpe. Ndoipotái mba´eve ha yvoty ohovake paite chupe.

 

“Ñeha´ã” ningo vyrésa, jaikuaáramo Ñandejára rembipota.

 

Angapy niko arapy orekóva entéro arapy hyepýpe.

 

Pokatu añete sapy´aite, arandu añete oikuaapaite.

 

Tesa´i´ỹicha, arapyte; ñe´ãicha, yvypóra.

 

Peteĩha ña ñorairõ Itee´ỹme. Mokõiha jaipyte Iñarandu. Ha upéi katu ja vy´a Hembiesaráire.

 

Che che´ỹrõ añete che.

 

Reiporavóramo porãve, tuichavéta ne sãso. Ha rerekóramo sãsoite, nereikoteve mo´ãvéi reiporavo mba´eve.

 

Py´apyta ha py´arory, péva hína ne angapy.

 

Tayhu ome´e opavave isa´y añete.

 

Naiporãiramo, anínte rejapo.

 

Re sapukáiramo yvotýpe hasy re hetũ hyãkuã. Péicha avei embo hovakéramo aranduhára, ekirirĩmínte ikatuhaguã “ehetũ” iñarandu.

 

Tesakãhárare ndaipóri mbaasy, “mbaasy gua´u” mante oĩva.

 

Ha´e ohechaséramo Tupã Retã resape, ipy´ajoja heta rasa arã.

 

Mávapa pe tesakãhára isãsóva? Ha´e oipe´a porã hesa, oiko tekovetépe, ha´e hína. Ha mávapa yvypóra výro iñakãsãva? Ha´e opoñy ko yvy ápe ári mbóicha, oñemombo te´onguéicha yvykuápe.

 

Aranduhára oñe´ẽ iñe´ãgui, výro oñe´ẽmbarei.

 

Oguatáva ánga rape, oguata avei yvy rape. Aviõicha oveve árape, ko yvy ári.

 

Tupã rembipota ombo´y ha ohundi mbyja kuéra ka´u jerokýicha. Ipytuhẽ ohapy tembipotarei, ha omyengovia ñande rekove. Imborayhu ñanembo araka´eve.

 

Nde eréitaramo ñe´ẽ py´apu´ãme, ekirirĩnte.

 

Ko´ã ñe´ẽ ha´éramo japu ha vyrésa memeténte, ta ñe hundi vaietéke! Hákatu oĩramo añete che ñe´ẽme, ta ñembo mba´e guasumi.

 

Potĩ oĩ ñane ñe´ãme.

 

Kirirĩnte ndohypytýi. Ña ñandu arã kirirĩ tendy ysyrýicha henyhẽ yvoty hẽ´ẽva.

 

Jaipytekuaáramo ñane ánga, ambue mba´e ko vyrésa.

 

Ñande pokatu mbarete arã, ñane ñe´ẽ potĩ arã, ñande pukavyjajái arã.

 

Ejapo heta mba´e ñeha´ã´ỹre.

 

Aranduhára oikuaaseve, marangatuhára oipytyvõseve, ha tupãranduhára ojaposeve.

 

Pupy omimbipáva, ñe´ã ipotĩmbáva.

 

Ñañeha´ã “hatãvevúi”.

 

Ñahendumi mayma ñe´ãme.

 

Ñañe´ẽ arã maymáme, ja guerekóramo guáicha iñe´ã ñande pópe.

 

Eñangareko mymba ha yvyra kuérare.

 

Jajepokuaave tayhúre.

 

Py´ajoja he´ise ña maña hatãve Tupãre.

 

Rekuerase ne mbaasýgui? Ehechakuaave nde jehe, ehesarekove nde angapýpe, ha Ñandejára oĩva upépe nemongueráta!

 

Eipy´areka ikatuhaguã reipy´areko.

 

Mitãmi tavy´i tembiapo vaíre, aranduhára okakuaapáma tembiapo porãre.

 

Heta ojapo yvypóra hembiapo porãva.

 

Eremínte, ani resapukái.

 

Ojapoporã che rehe na che mo mba´e guasúiva, hákatu ojapoporãve che rehe ohechaukáva chéve mba´épa ikatu ajapoporãve.

 

Ndaikatúi ramo rehayhu nde rapichápe, aníanga re mbo pochy chupe.

 

Ñaipytyvõ arã ñande pu´akaháre.

 

Tekove he´ise péva ikatu ja rekove.

 

Tayhu he´ise pe a, ha´úta ýre. A he´ise entéro mba´e oĩva yvýre. Ha y he´ise opa mba´e oĩva Tupãme.

 

Tayhúnte niko hína opa mba´e. Pévante oĩ. Ani remombo nde rekove ambuére.

 

Yvypóra hekove potĩva, oreko mante va´erã Ñandejára pokatu.

 

Arandu tuicha, juru michĩ. Ha sapy´a ñe´ã michĩramo, pukavy tuicha meme.

 

Heta ha torýpe oporiahuvereko orekóva tayhu.

 

Ñane mba´e vai ñande rehénte opẽta, ñane mba´e porã ombo vy´áta mayma.

 

Nde reikatúiramo rerovia, remba´apo mante va´erã. Ha rejeroviárõ hendaitépe, rekakuaapátama.

 

Ja japoporãramo ndohypytýi, jajapoporã arã hendaitépe avei.

 

Eñangareko nde guerovia.

 

Araka´eve ñe´ẽ´ỹ. Araka´eve maña´ỹ. Araka´eve marave´ỹ.

 

Tayhúnte oĩva.

 

Marangatuhára rekove ningo tuichaiterei ja hai térã ña hendu haguãnte. Tekotevẽ ñañeha´ã avei jaiko ha´ekuéraicha.

 

Mba´éichapa jaikuaáta pe marave´ỹ? Ñande ngo marave´ỹ! Ja hechakuaa arã ñande jehénte!

 

 

Documento facilitado por el Autor

Registro: Julio 2012

 

 



Compartir FB

 

Leyenda:
Solo en exposición en museos y galerías
Solo en exposición en la web
Colección privada o del Artista
Catalogado en libros en artes visuales o exposiciones realizadas
Venta directa
Obra Robada

Ver Perfil y otras Obras del Autor...


Sol de Oro S.A. - www.soldeorosa.com

Buscador PortalGuarani.com de Artistas y Autores Paraguayos
 
MISIONES JESUÍTICAS EN PARAGUAYMUSEO VIRTUAL DE LA MUSICA PARAGUAYAMITOS Y LEYENDAS DEL PARAGUAYIDIOMA GUARANIMÚSICA PARAGUAYALITERATURA PARAGUAYAFILATELIA DEL PARAGUAYMONEDAS DEL PARAGUAY 1790 - 2011
REPUBLICA DEL PARAGUAYBILLETES DEL PARAGUAYLA GUERRA DEL CHACOACADEMIA PARAGUAYA DE LA HISTORIA BIBLIOTECA DEL PORTALGUARANICASA DEL LA INDEPENDENCIAHISTORIA DEL PARAGUAYMUSEO DEL HUMOR PARAGUAYO

Portal Guarani © 2021
Oficina: Asunción Super Centro - Gral. Diaz entre 14 de Mayo y 15 de Agosto - Local 372, 2do. Piso
TeleFax.: 451-486 - Contacto: info@portalguarani.com
PortalGuarani.com en fuente oficial de informaciones e imágenes del Paraguay para Wikipedia.org
Asunción - Paraguay - Proyecto Desarollado por Apunto

Algunos Logros y Reconocimientos
- Portal Guarani, Es declarado de Interés Cultural Nacional
- Portal Guarani, Es declarado de Interés Cultural Municipal
- Portal Guarani, Doble Ganador del WSA