MANUEL ORTIZ GUERRERO (+)

Foto de MANUEL ORTIZ GUERRERO (+)
Nacimiento:
16 de Julio de 1894

Fallecimiento:
8 de Mayo de 1933

OBRAS DE JOSÉ ASUNCIÓN FLORES CON LETRAS DE ORTIZ GUERRERO

situación
OBRAS DE JOSÉ ASUNCIÓN FLORES CON LETRAS DE ORTIZ GUERRERO

ALGUNAS DE LAS OBRAS DE


JOSÉ ASUNCIÓN FLORES


CON LETRAS DE MANUEL ORTIZ GUERRERO





PARAGUA’Ÿ


Ajahe’óta pende apytépe
Narotîvéigui che vya’a’ÿ,
Ahypyimíta ko pyharépe
Che resaype Paragua’y.

Plaza Uruguaya, selva aromada,
¡Oh pajarera de mi canción!
Orgullo mío, cúpula amada,
El Oratorio de la Asunción.

Che amomorãva ku umi burrera
Ipy nandi ha hesa hovy,
Che py’apypente añopû hera
Ha che ahogáta ko tesay.

Puerto Sajonia, mi desvarío,
Azul cerrito de Lambaré,
La Escalinata, Mangrullo, el río,
Mi canto errante te cantaré.

Puraheipópe ko che amokãva
Jerokyháipi che resay
Ha ñasaindyrõ romongetáva
Che noviarãicha, Paragua’y.

Es la Bahía Joya amatista;
Palma, Colombia, calle Amambay.
El ramillete de los turistas,
¡Flor de las flores del Paraguay!



ESCUCHE EN VIVO / LISTEN ONLINE:

PARAGUAÍ



Intérprete: REINALDO GÓMEZ






PANAMBI VERA


Panambi, che raperâme,
Resêva re yeroky,
Nde pepo cuarahy’âme
Tamora’e añeñoty

Nde réra oikóva ku eíra saitéicha che ahy’okuápe,
Ha omboasukáva chéve amboy’úvo che resaÿ,
Ku ñuatindÿrupi, ñu, ka’aguÿre, ne muñahápe,
Iku’ipáva che anga che pópe huguy syry.

Reguejy haguâ che pópe
Aikóva anga romuña,
Ha torÿpe, torypópe
Che áripi rehasa.

Panambi, ndeichagua Tupâ rymba pipo
ku oime iporâva,
Resê ybytúndie che yvotytÿre nde saraki,
Remimbivérô ko che resápe remimbipáva,
Tove mba’éna nde rapykuéri tañehundi.



ESCUCHE EN VIVO / LISTEN ONLINE:

PANAMBI VERA





Intérprete: REINALDO GÓMEZ




YVAGA HOVY

Che mitãrõ che resápe
Remombu che resaÿ,
Reikutúvo che py’ápe
Nde resa yvága hovy.

Hovypáva, hovypáva
Che py’a ha che akãpy.


Ojogua ahecha maymáva
Nde resa yvága hovy.

"Flor Lucía" ahechápe,
Hovymíva ku yvoty,
Oñopü che kanguekuápe
Ha ojehyi ne pore’ÿ.

Kóichamane ku ché amanóne
Hovyü che mba’asy;
Oje’o che korasõre
Nde resa yvága hovy.

Che py’á rehe oguapyva
Tatatï po’i joyvy,
Nde resáicha ave hovÿva
Umi cerro mombyry.

Ko yvy ári aiko che képe;
Ndaje oime aipo Tupasy
Ndéichagua Ka’akupépe
Ha iñakãhoja hovy.

Ko che ã ipaháma ohóvo


Ara tacherovapy..
Ahecha haguä amanóvo
Nde resa yvága hovy.





KERASY

Yo soy
La primaveral
Guarania inmortal
Que resucitó.
Yo soy
Armonioso ¡ay!
Que en el Paraguay
Clama Urutaú

Sollozo de gloria
Que lanza el amor
Y cruza la historia
De un pueblo cantor.
Soy música errante
Que ríe al pasar
Y se oye distante

De noche llorar.



ESCUCHE EN VIVO / LISTEN ONLINE:

KERASY



Intérprete: OSCAR GÓMEZ



KERASY

Ha akoi
Karia’y ñaña
Ahy’o porã
Chembojahe’o.
Ha akoi-
Na che kü pohâi
Nda’epa vaerãi
Ko che mborayhu.

Kuarahy reikiépe

Pykasu rasë

Omosä va iképe
Ñane avañe’e.

Che mbaraka kuéra
Ko’ë ra’arô
Oñopü va ikéra

Pe ne korasô.



Esta guarania fue cantada en coro con gran éxito en la noche del 9 de Julio de 1930, en el entonces Teatro Nacional, por el elenco conformado por ROQUE CENTURIÓN MIRANDA.




NE RENDAPE AJU

Mombyry asyetégui Aju ne rendápe nemomorãségui
Ymaite guivéma reiko che py’ape che esperanzami
Mborayhu ha yuhéigui amano mbotáma ko’ápe aguahëvo;
Tañesüna ndéve ha nde póguieténga che mboy’umi.

Yvotî nga’u hina
Ko che rekove
Aipo’o haguã
Rojapi ipype.



He’íva nderehe los karia’y kuéra pe imandu’ahá rupi
Kuña nderorÿva música porãicha naimbojojahai,
Che katu ha’éva ka’aru pytü nderehe apensarô:
Ikatu vaerã pipo che ichugui añembyesarai.

Azucena blanca
Ryakuãvu reí...
Eju che azucéna
Torohetümi.

Ku clavel portÿicha neporãitéva repukavymírô,
Neporãitevéva el alba potygui che esperanzami
Ná tañemondéna jazmín memetégui, cherayhu haguãicha
Ha ku che keguÿpe, che azucena blanca, cheañuvãmi.

Yvoty ngaú hina
Ko che rekove,
Aipo’o haguã
Rojapi ipype.

Yvága hovÿicha nde resa iporãva, che tormentorãnga,
Nde juro ojoguáva ku ipotykurúrõ rosa pytãité,
Ndéicha aveí iporãva, ne hermana vaerã niko, umi mbyja kuéra
Nderechasetéguinte omimbi joáva pyhare javé.

Azucena blanca
Ryakuãvú reí
Ejo che azucena
Torohetümi.
(versión cantada, con música de JOSÉ ASUNCIÓN FLORES)




TA’ALABAMI CHE AMAPE

Al clavel de sangre parece su fresca boca floreciente
Tuguÿpe iñakÿva ku clavel de onza la ijuru ojogua,
Debajo del cutis sonrosa su fuego la aurora naciente,
Pytangy asÿva hova pireguÿpe ko’ëmba pota.

Finge sus cabellos un sauzal rizado que el frescor destila,
Iñapopïmbáva saucety hi’áva piro’y otyky,
Cual fuente del bosque cubierta de helechos es su azul pupila,
Ykua ka’aguÿicha ku iñamambaipáva hesa’ÿi hovy.

Dentro su garganta se escucha un alegro rasgueo de guitarra:
Ijahy’okuápe ñahendu horÿva ku mbarakapu.
Y al reír su risa de cristal y seda que rompe o de

sgarra, Ipoty jeráva lucero ro’ÿicha ko che kunu’û.

Al andar su cuerpo como los arroyos rítmicos serpea;
Oguatárõ ohóvo ku ysyry porãicha hete oñekoni.
Y cuando nos mira, la aurora radiante del amor clarea,
Hesaÿ saÿgui kuarahy resëicha hopeá mimbi.


Ya no habrá en la tierra como es ella, otra digna de alabanza
Harirépa oiméne chuguive yvy ári imomoramby,
Oñakãho’ïva ko yvága hovÿpe, Virgen de Esperanza,
Che ajepomoïvanga ohasárõ ohóvo Tupãité reindy.


Che küguÿpe estrella héra añongatúva versomi pa’üme

Cual panal silvestre que pone en mi boca su sabor a miel.
Ahenóirõ héra ha’ete ojokáva frasco de perfume
Y cuando la alabo, de mis torpes labios florece un clavel.



ESCUCHE EN VIVO / LISTEN ONLINE:

TA’ALABAMI CHE AMAPE



Material: CENTENARIO DEL CREADOR DE LA GUARANIA




INDIA



(Esta guarania fue declarada

MÚSICA NACIONAL

en 1944 oficialmente)

.

India bella mezcla de diosa y pantera
Doncella desnuda que habita el Guairá;

Arisca romanza curvó sus caderas
Copiando un recodo de azul Paraná.

De su tribu la flor
Montaraz guayakí
Eva arisca de amor
Del Edén guaraní.

Bravea en sus sienes su orgullo de plumas
Su lengua es salvaje panal de eirusú,
Collar de colmillos de tigres y pumas
Enjoya a la musa de Yvytyrusú.

La silvestre mujer
Que la selva es su hogar,
También sabe querer,
También sabe soñar.



ESCUCHE EN VIVO / LISTEN ONLINE:

INDIA



Intérprete: AMAMBAY CARDOZO OCAMPO




BUENOS AIRES: ¡SALUD!

El ave parlante que canta y solloza de noche y de día
La Guarania alada de la melodiosa selva guaraní,
Presa en seis por ocho, como un homenaje de agreste armonía
Traigo la Guarania, bella Buenos Aires, traigo para ti.


Su gorjeo arpado te trae la cadencia de nuestras florestas
Y amarán tus niñas, tus músicos vagos, tu pueblo gentil,
Cruzará llorando tu calle Florida, entrará en tus fiestas


A dejar los ecos de alguna silvestre romanza en tu atril.



(A estos versos, inconclusos,

José Asunción Flores le agregó en Buenos Aires)



Son versos y gemidos de un poeta que añora
tus flores del Plata, tu cantar de la Pampa
Buenos Aires Salud.



ESCUCHE EN VIVO / LISTEN ONLINE:

BUENOS AIRES: ¡SALUD!



Intérprete: HORACIO GUARANY





.
Fuente: JOSÉ ASUNCIÓN FLORES


MÚSICAS Y LETRAS CON ORTIZ GUERRERO


Autor: CATALO BOGADO BORDÓN


Director editorial: Pablo León Burian


Diseño de tapa: JUAN MORENO


Editorial El Lector, http://www.ellector.com.py/


Asunción – Paraguay, 2004 (206 páginas)




Enlace(s) Recomendado(s):

  • MÚSICA PARAGUAYA - EN VIVO - MÚSICA PARAGUAYA - POLKAS Y GUARANIAS (PARA ESCUCHAR EN VIVO)
  • Leyenda
    situación 1
    Solo en exposición en museos y galerías
    situación 2
    Solo en exposición en la web
    situación 3
    Colección privada o del Artista
    situación 4
    Catalogado en artes visuales o exposiciones realizadas
    situación 5
    Venta directa
    situación 6
    Obra Robada
    Portal Guarani © 2026
    Todos los derechos reservados
    Desde el Paraguay para el Mundo!
    Acerca de PortalGuarani.com | Centro de Contacto
    Facebook - PortalGuaraniInstagram - PortalGuaraniTiktok - PortalGuarani