SUSY DELGADO

Foto de SUSY DELGADO
Nacimiento:
20 de Diciembre de 1949

HA... KUIMBA’E (AY, HOMBRE) y AMA PUKÚ (LLUVIA LARGA) - Poesías en guaraní de SUSY DELGADO

situación
HA... KUIMBA’E (AY, HOMBRE) y AMA PUKÚ (LLUVIA LARGA) - Poesías en guaraní de SUSY DELGADO
HA... KUIMBA’E (AY, HOMBRE) y AMA PUKÚ (LLUVIA LARGA)
 
Poesías en guaraní de SUSY DELGADO
 
 
 
 
HA... KUIMBA'E
 
Ha... kuimba’e...
Ja ko’ẽma
reho jey haguã ára...
Kuimba’e, moóiko reho,
ndaha’éimbo ra’e chemba’e.
Nde py’a emohãtã
ha rehóma,
ja reguéma tapére,
nde resa oñehundíma tapére,
kuimba’e reñehundíina piko chehegui.
Kuimba’e, moóiko reho,
kuimba’e, mamóiko reĩme.
Kuimba’e eju jeýna,
ejevy nde rapére.
Ejeréna emaña
nde kokue tapere opytáva.
Kuimba’e, eju jeýna
emaña ne kuñáre,
nde ra’y ñembyahýire.
Kuimba’e eju jeýma epena ne retãre,
ne retã a ma dia ikangyvéva,
nde jyva oha’ãrõva eju haguã remopu’ã.
Kuimba’e, eju jey, ha oimérõ
ndoipotáiva reju,
taha’e jepe kañyhápe,
anive eha’ãróti,
¡néipy, eju, kuimba’e!
 
(De: Tesarái mboyve
[Antes del olvido, 1987) 
 

AY, HOMBRE

Ay, hombre,
despunta el día
en que partirás de nuevo.
Hombre, adónde irás;
ahora resulta que no eres mío.
Endureces el ánimo
y te vas.
Ya te apaga el camino
y se pierden tus ojos en él.
Hombre, te perdiste también para mí.
Adónde irás,
dónde estás.
Hombre, regresa,
desanda el camino.
Vuélvete a ver
tu capuera abandonada.
Vuélvete y mira
a tu mujer,
a tus hijos hambrientos.
Vuelve a cuidar tu patria
 día a día más débil:
ella espera tu brazo para erguirse.
Hombre, regresa,
y si alguien no quiere
que vuelvas,
regresa igualmente,
aunque sea a escondidas.
No esperes más;
vuelve, hombre.
¡Ya!
(Traducción de la autora,
 
 
 
 
 
 
**/**
 
 
 
 

AMA PUKÚ

Ama puku
mba’eitáiko ko reguerúva
che py’ápe,
mba’eitáiko pe embohyapúva
che róga tujápe, che róga jerére.
Mba’e piko ko reitýva
cherehe,
mitã tavýicha ahendúva
ne ñe’ẽ poguasu, mombyry ha aguĩva,
oikéva ñane ñe’áme, ñanemondýi.
Mba’éiko pe emombe’úva,
ñande py’áre oguapýva,
oĩme piko ndaikuaáiva,
mba’e piko oĩme.
Oĩme mba’épa che resaráiva, ndajapóiva,
ahecha rei va’ekue,
ymaite guive rejúva,
ymaitéicha nderyapúva,
ama tuja,
ama puku...
(De: Tesarái mboyve
(Antes del olvido]. 1987)

LLUVIA LARGA
 
Lluvia larga: ¡Cuántas cosas acercas
a mi alma
¡Cuántas cosas resuenan contigo
 en la vieja casa
y a su alrededor!
¿Qué estás volcando en mí?
Como una criatura, escucho
tu grave voz, remota y cercana,
que me penetra y asusta.
¿Qué me estás narrando,
que en mi alma se asienta?
¿Es algo que no supe,
que no he visto, ni he creído?
¿Qué es?
¿Será algo que olvidé, que no hice,
 que miré vanamente?
Vienes desde hace tanto,
sonando igual que ayer,
vieja lluvia…
lluvia larga…
(Traducción de la autora,
 
 

Fuente: "POESÍA PARAGUAYA DE AYER Y HOY" TOMO II (GUARANÍ-ESPAÑOL) de TERESA MÉNDEZ-FAITH
- Con prólogo de Lino Trinidad Sanabria - y estudio introductorio de Wolf Lustig. Ilustraciones: Carlos Federico Reyes (“Mitã’i Churi”). Intercontinental Editora, Asunción-Paraguay, 1997. 424 pp.
 
 
 
 

ENLACE INTERNO A ESPACIO DE VISITA RECOMENDADA

EL IDIOMA GUARANÍ, BIBLIOTECA VIRTUAL en PORTALGUARANI.COM


(Hacer click sobre la imagen)

 

Leyenda
situación 1
Solo en exposición en museos y galerías
situación 2
Solo en exposición en la web
situación 3
Colección privada o del Artista
situación 4
Catalogado en artes visuales o exposiciones realizadas
situación 5
Venta directa
situación 6
Obra Robada
Portal Guarani © 2026
Todos los derechos reservados
Desde el Paraguay para el Mundo!
Acerca de PortalGuarani.com | Centro de Contacto
Facebook - PortalGuaraniInstagram - PortalGuaraniTiktok - PortalGuarani