Autor: ÁNGEL IGNACIO GONZÁLEZ
.
AIMESEMI NENDIVE
Péina ohasáma ro'y
Ha ku mbyry'ái pota,
Arakuéra iporãja, Y
vy ha yvága ipoty
Guyra'imimi ovy'aite,
Opurahéi ha oveve;
Ha che rohechaga'u,
Añanduve mborayhu
Ha aimesemi nendive.
Rejunga'u rehecha
Ko'ã mba'e iporãitéva,
Ndévente ahechaukaséva
Ápe revy'a hağua.
Mba'e piko reipota
Amoite tetã guasúpe,
Angaipaetaite ryrúpe
Tekove vai apytépe.
Eju ko ñu porãitépe
Jaiko che tapyi pyahúpe.
Ko che rekoha guive
(Ka' aguymi rembe'ýpe,
Yvotyty ha yvatýpe).
Jahecháne oñondive
Amo kuarahyresẽ,
Mba'eichaitépa iporã
Oúvo ko'mbota.
Ha osẽnguévo kuarahy
Morotĩ ha pytãngy,
Ñaimo'ãite nde rova.
Pyhareve asajemi
Ñasẽva'erã jaguata:
Jahecháne omimbipa.
Ñu, ka' aguy ha arai;
Ñahendúne urumimi
Kokuere rupi oñe'ẽ
Tu'ĩ, guyraũ, aka'ẽ,
Chesyhasy, pykasu,
Chiriko, ynambuguasu,
Havía ha pitogue.
Asajekue, yvyra guýpe,
Jaháne japytu'u
Ha ñañemoĩ ñahendu
Oñe'ẽrõ ñandeypýpe,
Ñemihápe, ñanandýpe,
Iñirũme jeruti.
Ñahendúne avei chochĩ
Oturuñe'ẽ asýrõ,
Ikatúgui anga ombyasy
Mbykyha hekovemi.
Ka'aru ro'ysã porã,
Ku kuarahy oikepotápe
Jahecháne jeikehápe
Araikuéra pytãmba.
Hesa'yju, overapa.
Ha upégui okañy rire
Ararapópe, amoite,
Ñahendúne urutau
Oğuahẽ vove pytũ
Osapukái asyete.
Pyharekue ñasaindýpe,
Ñahendu aja mombyry
Hyapu mbeguemi ysyry
Ochololóvo itatýpe
Ñañoñuã hatãiténe,
Ha nde apysápe ha'éne
Che mborayhu tuichaha.
Ha upéicha ñaime aja
¡Heta rojurupyténe!
Eju, che rembiayhumi,
Oiko hağua añetehápe
Ko che akãmente ko'ápe
Akãvaígui rei
Oikóvaichava jepi:
Ojuajúriko aikose
Che tapỹime nendive,
Toryhápe,py'aguapýpe
Ñaiméma guive ojoypýpe
Naikotevẽi mba'eve.
Nderehe'ỹ ajejuhu.
¡Ndaikatúiko aipokuaa!
Upe che py'ajuka
Ha chemo'ãho guasu,
Ñaimo'ãite urutau
Hasẽ ramo ka' aguýpe
Omombe'úvo jasýpe
Ombyasýva pybare...
Upéicha avei chave
Ajahu che resaýpe.
Eju, che tupãsymi,
che mba'asy eipohãno
Ani hağua anga amano
Rohechasetégui aĩ.
Chéko añeñandu vai,
Che py'a rekotẽve
Mbykýta nderehe'ỹ.
¡Che niko chetyre'ỹ
Aĩ’ỹ ramo nendive!
*. San José, 1919. Mandi'o.
** Desde 1870, la lucha del pueblo por la justicia se compatibilizaba con la inspiración poética que, en guaraní, respeta fielmente su romántica comunion con la selvática vida del pueblo. AIMESEMI NENDIVE. Le pide a su amada que abandone la ciudad, donde sólo se cosecha egoísmo y mezquindad, y vaya a compartir con él la dicha del amor, en comunión con la naturaleza.